Podnośnik do kościoła i wysokich wnętrz zabytkowych

Do prac w kościele, auli czy zabytkowej sali używa się wyłącznie podnośników elektrycznych — bez spalin i z cichym napędem. Pod sklepienie nawy najczęściej wystarcza podnośnik nożycowy elektryczny, nad ławki, ołtarz i chór sięga się podnośnikiem przegubowym elektrycznym, a w wąskich przejściach sprawdza się wąski podnośnik masztowy. O wyborze maszyny decydują trzy wymiary: światło drzwi, szerokość przejść i nośność posadzki.

Jaka maszyna do jakiej pracy?

• Podnośnik nożycowy elektryczny — malowanie i konserwacja sklepienia nad nawą, wymiana oświetlenia, mycie okien od środka. Duża platforma mieści dwie osoby z materiałem, ale maszyna musi stanąć bezpośrednio pod miejscem pracy, czyli zwykle po wyniesieniu lub przy wolnym przejściu między ławkami.
• Podnośnik przegubowy elektryczny — gdy kosz trzeba wysunąć nad ławki, ołtarz, balustradę chóru lub organy bez ich demontażu. Ma większy zasięg, ale jest cięższy i szerszy.
• Podnośnik masztowy samojezdny — wąski (poniżej 1 m) i zwrotny, z niewielkim wysięgiem bocznym, do punktowych prac: oprawy oświetleniowe, nagłośnienie, kamery, czujniki. Mniejsza wysokość niż pozostałe typy.

Jak sprawdzić, czy maszyna wjedzie do środka?

Przed wyborem mierzy się szerokość i wysokość światła drzwi (także kruchty i drzwi bocznych), szerokość nawy bocznej i przejść między ławkami, próg, stopnie i ewentualne rampy. Te wymiary porównuje się z wymiarami maszyny w pozycji transportowej z karty modelu. Jeśli wejście jest za wąskie, wybiera się mniejszą maszynę lub inne wejście — maszyn nie wnosi się po schodach.

Jak chronić zabytkową posadzkę?

Posadzki kamienne, ceramiczne i drewniane oraz stropy nad kryptami nie zawsze przeniosą skupiony nacisk kół. Waga maszyny to od około półtorej tony przy małych nożycowych do kilku ton przy przegubowych — szczegóły i sposób liczenia nacisku opisaliśmy w artykule ile waży podnośnik i jaka nośność posadzki. W praktyce:

• trasę przejazdu i stanowiska pracy wykłada się płytami lub pomostami rozkładającymi nacisk,
• stosuje się opony niebrudzące (non-marking),
• omija się płyty nagrobne, kratki wentylacyjne krypt i miejsca o nieznanej konstrukcji,
• nośność posadzki i stropów uzgadnia się z zarządcą obiektu, a w razie wątpliwości z konstruktorem.

Organizacja prac w obiekcie zabytkowym

Prace przy zabytku wpisanym do rejestru wymagają co do zasady pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków — o nie występuje inwestor lub zarządca. Termin wjazdu maszyny ustala się z parafią lub zarządcą tak, by nie kolidował z nabożeństwami i wydarzeniami. Strefę pod koszem wygradza się, a elementy wyposażenia (żyrandole, figury, sztandary) zabezpiecza lub odsuwa przed pracą. Obsługa podnośnika wymaga uprawnień UDT — ekipy konserwatorskie bez uprawnień wynajmują maszynę z operatorem.

Najczęstsze pytania

Jaki podnośnik do pracy w kościele?

Wewnątrz kościoła używa się wyłącznie maszyn elektrycznych — bez spalin i z cichym napędem. Pod sklepienie nawy, gdzie maszyna może stanąć pod miejscem pracy, najczęściej wystarcza podnośnik nożycowy elektryczny. Gdy trzeba sięgnąć nad ławki, ołtarz lub balustradę chóru, stosuje się podnośnik przegubowy elektryczny, a w wąskich przejściach — podnośnik masztowy samojezdny o szerokości poniżej 1 m.

Czy podnośnik zmieści się w drzwiach kościoła?

Zależy od maszyny i drzwi — dlatego przed wyborem mierzy się szerokość i wysokość światła drzwi oraz przejść między ławkami. W kartach maszyn podana jest szerokość i wysokość w pozycji transportowej. Wąskie podnośniki nożycowe i masztowe mają szerokość poniżej 1 m, a przegubowe elektryczne od ok. 1,2 m (Genie Z-30/20N RJ — 1,19 m, Haulotte HA12 CJ+ i Manitou 120 AETJ-C — 1,2 m) do ok. 2,5 m.

Czy podnośnik nie uszkodzi zabytkowej posadzki?

Maszyna waży od około półtorej tony (małe nożycowe) do kilku ton (masztowe samojezdne i przegubowe), a nacisk skupia się pod kołami. Na posadzce kamiennej, drewnianej lub nad kryptami rozkłada się płyty lub pomosty, stosuje opony niebrudzące i sprawdza trasę przejazdu. Przy obiektach zabytkowych nośność stropów i posadzki warto uzgodnić z zarządcą obiektu, a w razie wątpliwości — z konstruktorem.

Czy prace w zabytkowym kościele wymagają zgody konserwatora?

Prace przy zabytku wpisanym do rejestru — konserwacja, malowanie, zmiany instalacji — co do zasady wymagają pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. O zgodę występuje inwestor lub zarządca obiektu. Sam wjazd podnośnika to kwestia organizacji prac, ale warto go uzgodnić z parafią lub zarządcą.

Kto może obsługiwać podnośnik w kościele?

Tak jak wszędzie — osoba z zaświadczeniem kwalifikacyjnym UDT na podesty ruchome. Konserwatorzy i ekipy malarskie bez uprawnień mogą zapytać o wynajem maszyny z operatorem.