Podnośnik do zakładu spożywczego, przetwórni i chłodni

W zakładzie spożywczym, przetwórni i chłodni pracuje się z podnośnika elektrycznego, bo nie wydziela spalin przy żywności, jest cichy i jeździ na kołach, które nie brudzą posadzki. Do parowników, rurociągów chłodniczych, wentylacji i oświetlenia pod stropem hali lub komory najczęściej wystarcza podnośnik nożycowy elektryczny. Nad liniami produkcyjnymi, przenośnikami i regałami pracuje podnośnik przegubowy elektryczny, który sięga koszem w bok, nad przeszkodą. Agregaty i skraplacze na dachu lub elewacji obsługuje się z zewnątrz podnośnikiem przegubowym spalinowym, a ciężki element podaje ładowarka teleskopowa. Wymagania higieniczne ustala się z zakładem przed dostawą, a prace planuje na przerwy, mycie, nocne zmiany lub weekend, żeby nie zatrzymywać produkcji.

Poradnik dotyczy zakładów mięsnych, mleczarni, przetwórni owoców i warzyw, piekarni przemysłowych, chłodni i mroźni składowych, a także firm chłodniczych i wentylacyjnych, które serwisują instalacje u klientów. W takim obiekcie podnośnik koszowy (zwyżka, podest ruchomy) dobiera się nie tylko do wysokości, ale też do wymagań higieny, temperatury w komorze i rytmu produkcji.

Dlaczego w zakładzie spożywczym pracuje się podnośnikiem elektrycznym?

• Zero spalin. Silnik spalinowy w hali z otwartym produktem to spaliny i zapach, który może przejść na żywność, a do tego paliwo w strefie produkcji. Wiele zakładów w swoich zasadach w ogóle nie wpuszcza maszyn spalinowych do hal produkcyjnych i komór.
• Cisza. Pracownicy linii słyszą sygnały maszyn i polecenia.
• Koła niebrudzące. Opony nie zostawiają czarnych śladów na posadzce, którą zakład potem myje i kontroluje.

Szerzej o różnicach między napędami piszemy w artykule podnośnik elektryczny czy spalinowy.

Który podnośnik do jakiej pracy w zakładzie i chłodni?

• Podnośnik nożycowy elektryczny: parowniki i chłodnice powietrza pod stropem komory, rurociągi chłodnicze z izolacją, kanały wentylacyjne, oprawy oświetleniowe, czujniki i bramy szybkobieżne. Duża platforma mieści dwóch monterów z narzędziami i częściami, a maszyna podjeżdża wzdłuż instalacji. W naszej flocie nożycowe elektryczne mają najczęściej 7,7–14,3 m wysokości roboczej i udźwig 227–565 kg; do wyższych komór i magazynów mamy też model 22,5 m.
• Podnośnik przegubowy elektryczny: gdy pod miejscem pracy stoi linia produkcyjna, przenośnik, wanna, piec albo regał z towarem. Maszyna stoi w przejściu, a kosz sięga w bok i nad przeszkodą. W naszej flocie przegubowe elektryczne mają do ok. 20 m wysokości roboczej i od ok. 5,6 do 13,5 m wysięgu bocznego. Udźwig kosza to 200–230 kg, więc wozi się w nim ludzi i narzędzia, a nie ciężkie podzespoły.
• Na zewnątrz: podnośnik przegubowy spalinowy. Skraplacze i agregaty na dachu, wentylatory dachowe, czerpnie i wyrzutnie na elewacji. Maszyna z napędem 4×4 pracuje na placu, trawniku i nierównym terenie wokół zakładu (w naszej flocie 12,5–43 m wysokości roboczej). Spalinowej nie ustawia się przy czerpniach powietrza, bo spaliny trafiłyby do wentylacji hali. Ciężki element, np. wentylator, wymiennik czy sprężarkę, podaje się ładowarką teleskopową (udźwig do 4000 kg, wysokość podnoszenia do 17,5 m, przy dużym wysięgu udźwig maleje), a z kosza tylko się go montuje.

Jak przygotować podnośnik do pracy w strefie produkcyjnej?

Przy zapytaniu napisz, że maszyna pojedzie do zakładu spożywczego, i przekaż wymagania działu jakości lub utrzymania ruchu. Każdy zakład ma własne procedury, dlatego wymagania higieniczne ustala się z nim przed dostawą. Najczęściej dotyczą one tych spraw:

• Czysta maszyna. Do strefy produkcyjnej wjeżdża maszyna bez błota na kołach i podwoziu, bez kurzu z budowy i bez smaru na platformie.
• Mycie i dezynfekcja. Koła, platformę i barierki myje się i dezynfekuje według procedur zakładu, środkami, które wskaże zakład. Strumienia wody pod ciśnieniem nie kieruje się na pulpit sterowniczy, skrzynki elektryczne i złącza akumulatorów.
• Osłony. Linię, przenośnik lub produkt pod miejscem pracy przykrywa się albo wyłącza z produkcji na czas prac, żeby nic z instalacji nie spadło na żywność.
• Ciała obce. Zakład może wymagać spisu narzędzi i części wnoszonych do strefy. Drobne elementy (wkręty, opaski, nity) trzyma się w zamkniętym pojemniku na platformie, a po pracy sprząta strefę, zanim wróci produkcja.
• Olej hydrauliczny. Podnośnik ma układ hydrauliczny, a przewód lub złączka może się rozszczelnić. Operator sprawdza szczelność w codziennym przeglądzie, a przy maszynie warto mieć sorbent. Przy wycieku przerywa się pracę, opuszcza platformę, zabezpiecza produkt, powiadamia zakład i wzywa serwis. Jeśli procedury zakładu stawiają wymagania co do rodzaju oleju, zgłoś je przy zapytaniu, żeby uzgodnić to przed dostawą.

Osobna sprawa to pył mączny lub cukrowy w piekarniach, młynach i cukrowniach. Standardowe podnośniki nie są przeznaczone do stref zagrożenia wybuchem (ATEX); taką pracę trzeba uzgodnić osobno.

Na co uważać w chłodni i mroźni?

• Akumulatory w zimnie. W niskiej temperaturze akumulatory szybciej tracą pojemność, więc maszyna pracuje krócej na jednym ładowaniu. Długie prace w komorze dzieli się na bloki z przerwami w cieplejszej strefie. Więcej o pracy w chłodzie w artykule podnośnik zimą.
• Ładowanie poza komorą. Maszynę ładuje się w cieplejszym, wentylowanym miejscu wskazanym przez zakład, np. przy ładowni wózków widłowych, a nie w komorze chłodniczej. Gniazdo do ładowania na noc ustala się przed dostawą.
• Kondensacja wilgoci. Po wyjeździe z mroźni do cieplejszej hali na zimnej maszynie skrapla się wilgoć: na barierkach, platformie i pulpicie sterowniczym. Maszynę przeciera się do sucha, zanim wróci do mroźni, bo inaczej woda zamarznie na podeście i elementach sterowania.
• Śliska posadzka. Szron i lód przy drzwiach komór, woda po myciu, rampy z różnicą poziomów. Po takiej posadzce jedzie się powoli, a platformę podnosi tylko na suchym, równym podłożu.

Czy dany model może pracować w mroźni i jak długo, zależy od maszyny. Przy zapytaniu podaj temperaturę w komorze i planowany czas pracy, a dobierzemy maszynę pod te warunki.

Czy podnośnik zmieści się w drzwiach komory i wjedzie na jej posadzkę?

Drzwi przesuwne komór, bramy szybkobieżne i przejścia między halami bywają węższe i niższe niż brama główna. Przed dostawą mierzy się szerokość i wysokość przejazdu na całej trasie, razem z kurtynami paskowymi, progami i rampami. Wąskie nożycowe elektryczne 8 m mają 0,76–0,81 m szerokości i 1,82–2,16 m wysokości po złożeniu, więc przejadą przez drzwi o szerokości ok. 0,9 m. Alejki między regałami w chłodni składowej mierzy się tak samo.

Posadzka chłodni jest zwykle projektowana pod wózki widłowe i regały, ale pod wylewką leży warstwa izolacji termicznej, a w mroźniach bywa też instalacja chroniąca grunt przed przemarzaniem. Nożycowe elektryczne ważą od ok. 1,5 t (wąskie 8 m) do ponad 5 t (14 m), a model 22,5 m ponad 10 t. Przegubowe elektryczne ważą od ok. 3,7 do ok. 8 t, a nacisk skupia się pod kołami. Dopuszczalne obciążenie posadzki, antresoli technicznej czy stropu nad komorami potwierdza zarządca lub projektant obiektu. Jak przeliczyć masę na nacisk, pokazujemy w artykule ile waży podnośnik i jaka nośność posadzki. Na dach z płyt warstwowych maszyną się nie wjeżdża: instalacje na dachu obsługuje się z kosza, z poziomu terenu.

Jak zaplanować prace, żeby nie zatrzymywać produkcji?

• Przed myciem, nie po nim. Prace pod stropem najlepiej zrobić przed planowym myciem linii: kurz i drobiny, które spadną z instalacji, zostaną zmyte razem z linią.
• Przerwy i przezbrojenia. Krótkie zadania (wymiana oprawy, czujnika, wentylatora parownika) mieszczą się w przerwie między partiami lub przy zmianie asortymentu.
• Noc i weekend. Cicha maszyna elektryczna pracuje na nocnej zmianie bez przeszkadzania reszcie zakładu, a większe prace przy liniach robi się w weekend lub podczas planowego postoju.
• Komora po komorze. W chłodni składowej prace prowadzi się odcinkami: towar z jednej strefy się przenosi, strefę wygradza, a pozostałe komory działają normalnie.
• Maszyna na miejscu. Przy pracach rozłożonych na kilka dni maszyna zostaje w zakładzie i ładuje się nocą, a dostawę i odbiór ustala się pod okno prac zakładu.

Kto obsługuje podnośnik i co, gdy maszyna stanie?

Standardowo maszynę obsługuje operator klienta z zaświadczeniem kwalifikacyjnym UDT, a w koszu przegubowego obowiązują szelki z linką. Pracownika bez uprawnień można skierować na nasze szkolenie UDT z egzaminem. O wynajem z operatorem zapytaj przy wycenie: to możliwe, gdy w danym terminie mamy wolnego serwisanta z uprawnieniami operatora.

Gdy maszyna stanie w trakcie prac, przyjeżdża nasz serwis mobilny i naprawia ją na miejscu, a w razie potrzeby podstawiamy maszynę zastępczą z floty. Wynajmujemy podnośniki z bazy w Brzozie koło Bydgoszczy, mamy ponad 250 maszyn, a transport w całej Polsce organizujemy my. Do wyceny wystarczą: wysokość pracy, szerokość przejazdów, rodzaj posadzki, temperatura w komorze i termin okna prac.

Najczęstsze pytania

Jaki podnośnik do zakładu spożywczego i przetwórni?

Elektryczny, bo nie wydziela spalin przy żywności, pracuje cicho i ma koła, które nie brudzą posadzki. Do instalacji pod stropem (parowniki, rurociągi chłodnicze, wentylacja, oświetlenie) najczęściej wystarcza podnośnik nożycowy elektryczny; w naszej flocie ma on najczęściej 7,7–14,3 m wysokości roboczej. Nad liniami produkcyjnymi, przenośnikami i regałami pracuje podnośnik przegubowy elektryczny (do ok. 20 m), który sięga koszem w bok, nad przeszkodą.

Czy podnośnik elektryczny może pracować w chłodni lub mroźni?

Tak, ale trzeba to zaplanować. W zimnie akumulatory szybciej tracą pojemność, więc maszyna pracuje krócej na jednym ładowaniu, a ładuje się ją poza komorą, w cieplejszym i wentylowanym miejscu. Po wyjeździe z mroźni na maszynie skrapla się wilgoć, którą trzeba wytrzeć przed powrotem do komory. Czy dany model nadaje się do konkretnej temperatury, zależy od maszyny, dlatego przy zapytaniu podaje się temperaturę w komorze i planowany czas pracy.

Co zrobić, gdy z podnośnika wycieknie olej hydrauliczny nad linią produkcyjną?

Przerwać pracę, opuścić platformę, zabezpieczyć produkt i miejsce wycieku sorbentem, powiadomić zakład i wezwać serwis. Żeby do tego nie doszło, operator sprawdza szczelność układu w codziennym przeglądzie, a linię pod miejscem pracy osłania się lub wyłącza na czas prac. Wymagania zakładu dotyczące higieny i oleju hydraulicznego ustala się przed dostawą maszyny.

Jaki podnośnik do serwisu skraplaczy i agregatów chłodniczych na dachu?

Z zewnątrz najczęściej podnośnik przegubowy spalinowy z napędem 4×4: staje na placu lub trawniku, a kosz sięga nad attyką i krawędzią dachu. W naszej flocie przegubowe spalinowe mają 12,5–43 m wysokości roboczej. Ciężki podzespół podaje się ładowarką teleskopową (udźwig do 4000 kg, wysokość podnoszenia do 17,5 m, przy dużym wysięgu udźwig maleje), a z kosza tylko się go montuje. Maszyny spalinowej nie ustawia się przy czerpniach powietrza zakładu, a na dach z płyt warstwowych nie wjeżdża się podnośnikiem.

Czy do pracy podnośnikiem w zakładzie spożywczym potrzebne są uprawnienia UDT?

Tak. Operator podestu ruchomego musi mieć zaświadczenie kwalifikacyjne UDT, niezależnie od tego, czy jest pracownikiem zakładu, czy firmy serwisowej. Standardowo maszynę obsługuje operator klienta, a pracowników bez uprawnień można skierować na nasze szkolenie UDT z egzaminem. O wynajem z operatorem zapytaj przy wycenie: to możliwe, gdy w danym terminie mamy wolnego serwisanta z uprawnieniami operatora.